ROZWAŻANIA / 003
Nie zawsze piksel
jest najważniejszyOBRAZ MUSI PASOWAĆ DO WYDARZENIA I KONTENTU
Każdy klient chciałby prostej odpowiedzi na pytanie: jaki ekran LED wybrać, żeby był najlepszy albo przynajmniej tani i dobry? Niestety, nie ma jednej odpowiedzi. Trzeba skorelować kilka parametrów i dobrać je do miejsca, rodzaju wydarzenia oraz kontentu - czyli tego, co będziemy wyświetlać.
Miejsce… no właśnie, to pierwsze pytanie. Czy event odbędzie się wewnątrz budynku, czy pod gołym niebem? W sali znaczenie ma oświetlenie, w plenerze także słońce i warunki pogodowe. Ekran musi zapewnić czytelny obraz, ale również nadawać się do pracy w danym otoczeniu.
Kolejna sprawa to kontent. Ekran może być elementem scenografii, pokazywać obraz z kamer albo prezentację pełną danych. Każde z tych zastosowań stawia inne wymagania dotyczące wielkości ekranu, rozdzielczości i jasności. Efektowna animacja i drobna tabela w PowerPoincie to dwa różne zadania.
Równie ważne są sposób montażu i zabezpieczenia konstrukcji, estetyka oraz rozmieszczenie publiczności. Sama liczba widzów nie wystarczy. Trzeba wiedzieć, jak blisko ekranu znajdzie się pierwszy rząd i jak daleko ostatni - oraz co z tych miejsc powinno być czytelne.
Tylko odpowiednie piksele wygrają ze słońcem
Pixel pitch to odległość między środkami sąsiednich pikseli, podawana w milimetrach. Oznaczenie P2.6 mówi o rozstawie około 2,6 mm. Mniejszy rozstaw oznacza więcej pikseli na tej samej powierzchni i możliwość pokazania drobniejszych szczegółów. Ma znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy publiczność stoi blisko albo ma czytać tekst. Marketingowo firmy często podają P2,6 jako P2 - skracają oznaczenie tak, żeby parametry wyglądały lepiej.
Rozstaw pikseli wpływa na dobór odległości między widzem a ekranem. W plenerze często stosujemy ekrany o większym pikselu i wysokiej jasności - odległości od ekranu są zazwyczaj większe, tak samo jak powierzchnie ekranów. Cena natomiast potrafi być sporo niższa. Oczywiście technologia nie stoi w miejscu: ekrany o mniejszym pikselu coraz częściej dorównują większym jasnością.
Metry robią wrażenie. Piksele robią szczegóły.
Duży ekran może mieć mniej pikseli niż znacznie mniejszy monitor. Jego rzeczywista rozdzielczość wynika z liczby pikseli w złożonych panelach. Dla prostego przykładu: powierzchnia o szerokości 4 metrów i wysokości 2 metrów przy rozstawie 4 mm daje około 1000 × 500 pikseli. Ostateczne wymiary i rozdzielczość ustalamy według konkretnego modelu i liczby paneli.
Podanie do takiego ekranu sygnału 4K nie zmieni go w ekran 4K. Procesor przeskaluje obraz do dostępnej siatki pikseli. Dlatego prezentację warto przygotować pod docelową powierzchnię: większe litery, czytelne wykresy, mniej drobnego tekstu. Slajd, który wygląda świetnie na laptopie, może z końca sali przypominać regulamin na odwrocie biletu.
Wielkość dobieram do widoczności także z ostatnich rzędów. Sprawdzam proporcje obrazu, wysokość dolnej krawędzi i to, czy ekran nie zostanie zasłonięty przez publiczność lub elementy sceny. Jeśli obraz ma być filmowany, dochodzą próby z kamerą: odświeżanie, migawka, mora i ustawienie jasności. Sam parametr z katalogu nie zastąpi takiej próby.
Policz ekran, zanim go wynajmiesz
Specjalnie dla swoich klientów opracowaliśmy kalkulator doboru ekranu LED. Potrafi dobrać i przeliczyć najważniejsze parametry techniczne, których korelacja pomaga wybrać ekran na wynajem tak, by osiągnąć pożądany efekt.
Oczywiście scena może składać się z kilku ekranów - wtedy każdy trzeba policzyć osobno. Wszystkie mogą też składać się na jeden obraz, ale o tym za chwilę.
Kalkulator ekranu LEDWymiary, rozdzielczość i proporcje
Wybierz szerokość albo wysokość z listy pełnych cabinetów. Drugi wymiar dopasuje się do najbliższego możliwego wymiaru dla wybranej proporcji. Wybierz dowolne proporcje, aby ustawić oba wymiary niezależnie. Możesz też zacząć od rozdzielczości w pikselach.
Rozdzielczość szacujemy dzieląc wymiar ekranu w milimetrach przez pitch. Przykład: ekran 4 × 2 m przy P2,5 daje 1600 × 800 px. Z cabinetów 500 × 500 mm złożysz go w układzie 8 × 4.
Oblicz wymiary z rozdzielczości
Z jakiej odległości prezentacja będzie czytelna?
Kategorie są założeniami kalkulatora, nie analizą pliku PowerPoint. Liczymy wysokość rzeczywiście wyświetlanego obrazu, bez czarnych pasów. Zasięg czytelności: wysokość najmniejszego znaku × 200, na podstawie metody BDM opisanej przez AVIXA. Orientacyjny komfort ze względu na pitch: około 1,72 × pitch w mm, w metrach - przybliżenie danych Planar. Kontrast, krój pisma, wzrok i kąt patrzenia wpływają na odbiór; wynik nie gwarantuje czytelności ani nie określa kompletnego układu widowni.
Martwy piksel. Czy trzeba rozebrać całą ścianę?
Martwe piksele na ekranach to dziś rzadkość, ale awarie mogą się przydarzyć. Na szczęście współczesne ekrany z serwisem od przodu pozwalają wymieniać niewielkie moduły bez demontażu cabinetów. Jeśli awaria rzeczywiście wystąpi, podmiana modułu może zająć kilka sekund.
Sposoby montażu i prezentacji ekranu
Nie tylko kotwiczenie, ale i estetyka
Ekran LED można zamocować na kilka różnych sposobów. Wszystko zależy od miejsca, obciążenia, warunków pracy i estetyki. W porozumieniu z zamawiającym dobieramy system najodpowiedniejszy do danego wydarzenia.
- Bramka z kratownicy (truss / ground support) - dwie wieże i pozioma belka nad ekranem. Ekran podwieszamy na przeznaczonych do tego belkach montażowych; podstawy, stężenia i balast stabilizują konstrukcję.
- Trawers na Wind-Up Stands lub wieżach podnoszących - pozioma kratownica oparta na dwóch podporach. Zestaw musi być dopuszczony do takiego obciążenia i sposobu podwieszenia ekranu; sam udźwig statywu nie wystarcza.
- Podest i konstrukcja podporowa (ground stack) - ekran budowany od dołu na dedykowanych podstawach, z podporami z tyłu. Podest pozwala podnieść obraz i estetycznie wysłonić dół, ale sam nie zabezpiecza ekranu przed przewróceniem.
Wewnątrz budynku:
- Podwieszenie do punktów wskazanych przez obiekt, o potwierdzonej nośności. Mocowania i zawiesia dobieramy do konstrukcji oraz dokumentacji ekranu.
- Przy konstrukcji stojącej - odpowiednie podstawy, stężenia i wymagany balast. Pasy lub odciągi mocujemy tylko do punktów przeznaczonych do przenoszenia tych sił, nie do przypadkowej balustrady.
- Sprawdzamy nośność podłogi i podestów oraz miejsce na podpory, bez blokowania przejść.
Na zewnątrz:
- Pasy i odciągi - stabilizują konstrukcję zgodnie z jej projektem. Liczy się ich nośność, kierunek działania i pewne punkty mocowania.
- Kotwy gruntowe, potocznie śledzie - jeśli projekt przewiduje kotwienie w gruncie. Ich dobór zależy od podłoża i wymaganej siły; zwykłe śledzie namiotowe nie zastępują kotew konstrukcyjnych. Przed montażem sprawdzamy instalacje pod ziemią.
- Balast i zbiorniki z wodą - gdy takie rozwiązanie dopuszcza dany system. Muszą mieć wymaganą masę i być prawidłowo połączone z konstrukcją; zbiornik stojący obok nie jest zabezpieczeniem.
- Uwzględniamy parcie wiatru i ustalamy graniczne warunki pracy. Ilość balastu oraz sposób kotwienia wynikają z dokumentacji i obliczeń konkretnego zestawu.
Zasilanie
Zwykłe gniazdo przy scenie może nie wystarczyć do zasilania ekranu LED. Ważne, by zaplanować ustawienie ekranu w odległości do około 50 m od przyłącza trójfazowego o mocy dobranej do wielkości ekranu i wynikającego z niej zapotrzebowania na prąd. Długość i przekrój przewodów dobieramy do obciążenia. W przypadku braku zasilania możemy dostarczyć odpowiedni agregat.
Kto powiedział, że ekran musi być prostokątem?
Dzisiejsze ekrany mogą tworzyć łuki, kolumny, okręgi, pierścienie czy przestrzenne bryły. Wymaga to odpowiednich modułów, mechaniki lub maskownic.
Ciekawy efekt można uzyskać także z klasycznych paneli: ułożyć je w osobne pasy, stopnie lub fragmenty z pustymi miejscami pomiędzy. Taki „powycinany” ekran powstaje przez świadome rozmieszczenie modułów.
W moim projekcie wizualizacji dla wernisażu „RAJ DOCZESNY KOMUNISTÓW”, przygotowanym dla Ośrodka „Pamięć i Przyszłość” (Centrum Historii Zajezdnia) niepełna, poszarpana powierzchnia ekranu miała stanowić symbolikę zburzonych budynków. Obraz i jego brak miały wspólnie opowiadać historię. Ekran miał być częścią znaczenia, a nie tylko miejscem do wyświetlenia filmu.
Dzieje.pl - „Raj doczesny komunistów” w Centrum Historii Zajezdnia
Ciekawostki Historyczne - „Raj doczesny komunistów”, wystawa w Zajezdni
Sklep Centrum Historii Zajezdnia - „Raj doczesny komunistów”
Radio RAM - „Raj doczesny komunistów”, nowa wystawa w Zajezdni
Gazeta Wrocławska - „Raj doczesny komunistów”, zdjęcia z wystawy
Gazeta Wyborcza - „Raj doczesny komunistów” w Centrum Historii Zajezdnia
Projekt FiNE ART FiLM - Tomasz Ciesielski
Projekt FiNE ART FiLM - Tomasz Ciesielski
Projekt FiNE ART FiLM - Tomasz Ciesielski
Produkcja streamingu a wielokamerowa realizacja na telebim
Widz pod sceną nie potrzebuje drugiej, mniejszej sceny. Niestety, najczęstszy błąd, jaki spotykam, to realizacja streamingu puszczona również na telebim, który miał służyć do zbliżeń. W tanich rozwiązaniach, gdzie technicy po instalacji ekranu stają za kamerami, często widzę właśnie taki efekt.
Rozważmy koncert. Stojąc pod sceną, nie oczekujemy oglądania jej planu ogólnego. Chcemy zobaczyć zbliżenia wokalistów, instrumentalistów i choreografii. Co innego w streamingu, zapisie albo na telebimie stojącym w oddali, który pokazuje cały koncert publiczności niebędącej przed sceną.
Gdy oba przekazy mają różne zadania, powinno je prowadzić dwóch realizatorów. W praktyce część pracy można zautomatyzować. Realizatorzy znają tzw. tabelę substytutów - narzędzie do podmiany źródeł na wybranych szynach i wyjściach miksera.
Stosuję zasadę: z miejsca widza postać na ekranie powinna wyglądać przynajmniej dwa razy większa niż oglądana bezpośrednio na scenie. Wtedy kamera zbliżeniowa i dobrany plan mają sens.
Osobną kwestią jest kadrowanie do konkretnego formatu. Na koncertach często widzimy dwa pionowe ekrany po bokach sceny. Widz chciałby zobaczyć zbliżenie gitarzysty razem z gryfem - bo na gryfie często dzieje się sztuka.
Poniższe ilustracje pokazują, jakie kadrowanie ma wtedy sens. Po pokazaniu emocji na twarzy potrzebujemy szerszego planu, żeby pokazać również gryf. I tu wraca wcześniejsze pytanie: czy postać na ekranie nadal jest zbliżeniem, czy wygląda podobnie jak sylwetka na scenie? Jeśli ekran nie daje widzowi większego obrazu, przestaje służyć zbliżeniom. Zostaje słabą scenografią.
Dlaczego na zapisie z wydarzenia ekran jest „przepalony”?
Kolejna bardzo istotna kwestia - obserwuję ją w 80% tanio organizowanych eventów. Nie wiem, dlaczego nadal panują niewiedza i brak zrozumienia tak prostej kwestii estetycznej. Nie chcę rozwodzić się nad tym tematem zbyt długo, ponieważ jest prosty, a problemy wynikają zapewne ze zbyt małej uwagi, jaką ekipy przykładają do estetyki zapisu.
Rozwiązań jest kilka - jedne mniej, inne bardziej zaawansowane, jak chociażby HyperGamma w ustawieniach kamery. Najprościej jednak dostosować oświetlenie sceny do jasności ekranu lub odwrotnie, a najlepiej znaleźć złoty środek.
Polecam zawsze sprawdzić, jakie tło mają prezentacje, które macie zamiar wyświetlać ;)
Dobry ekran to taki, który pozwala widzom zobaczyć to, co chcecie im pokazać. Reszta - piksele, jasność, metry i konstrukcja - powinna temu służyć. Tym razem to nie SZTUKA WYBORU, to wiedza i doświadczenie.